२८ चैत/अर्थ र व्यापार – नेपालबाट मुलुकबाहिर हुने कारोबार भन्दा विदेशबाट नेपाल भित्र बढी रकमको कारोबार हुँदा अहिले मुलुकको शोधनान्तर स्थितिमा उल्लेख्य सुधार भएको छ ।
नेपाल राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको देसको वित्तीय विवरण अनुसार चालु आर्थिक वर्ष २०७९/८० को ८ महिना (फागुन मसान्त)सम्म शोधनान्तर स्थिति १४८ अर्ब ११ करोडले बचतमा रहेको छ ।
अघिल्लो वर्षको यसै अवधिमा शोधनान्तर स्थिति २५८ अर्ब ६४ करोड रुपैयाँले घाटामा रहेको थियो । यस वर्ष वस्तु आयातमा उल्लेख कमी आएको छ । रेमिट्यान्स र पर्यटन आय सुधार भएको छ ।
अमेरिकी डलरमा अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा २ अर्ब १७ करोडले घाटामा रहेको शोधनान्तर स्थिति समीक्षा अवधिमा १ अर्ब १२ करोडले बचतमा रहेको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ ।
नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार ८ महिनामा चालु खाता ४४ अर्ब ३१ करोड रुपैयाँले घाटामा छ । अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा चालु खाता ४६० अर्ब ७२ करोडले घाटामा रहेको थियो । पूँजीगत ट्रान्सफर २०.३ प्रतिशतले घटेर ५ अर्ब ५८ करोड कायम भएको छ ।

खुद प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी १ अर्ब १७ करोड रहेको छ । अघिल्लो आवको यसै अवधिमा पूँजीगत ट्रान्सफर ७ अर्ब र खुद प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी १६ अर्ब ३० करोड रहेको थियो ।
यसैगरि, चालू आर्थिक वर्षको वितेको आठ महिनाको अवधिमा आयातसँगै निर्यातमा कमी आएको छ । राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको गत साउनदेखि फागुन मसान्तसम्मको तथ्यांक अनुसार आयातसँगै निर्यातमा कमी आएको छ ।

बैंकले सार्वजनिक गरेको आठ महिनाको तथ्यांक अनुसार १९.१ प्रतिशतले आयातमा कमी आएको छ । चालू आर्थिक वर्ष २०७९/८० को आठ महिनामा १० खर्ब ५८ अर्ब ३९ करोड रुपैयाँ बराबरको विदेशी वस्तुको आयात भएको हो ।
अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा यस्तो आयात ३८.६ प्रतिशतले बढेको थियो । वस्तु आयात गरिने मुलुकका आधारमा भारत, चीन तथा अन्य मुलुकबाट भएको आयात क्रमशः १७.६ प्रतिशत, २१.७ प्रतिशत र २१.४ प्रतिशतले कमी आएको छ ।
वस्तुगत आधारमा पेट्रोलियम पदार्थ, रासायनिक मल, स्पोन्ज आइरन, सुन, अन्य स्टेशनरी सामान लगायतका वस्तुको आयात बढेको छ भने सवारी साधन तथा स्पेयर पार्टस्, औषधी, एम.एस.विलेट, कच्चा भटमासकोतेल, दूरसञ्चारका उपकरण तथा पार्ट्स लगायतका वस्तुको आयात घटेको उल्लेख छ ।
यस्तै, चालू आवको आठ महिनाको अबधिमा स्वदेशी वस्तु निर्यात २९.१ प्रतिशतले कमी आई १०४ अर्ब ८० करोड रुपैयाँ पुगेको छ । अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा यस्तो निर्यात ८२.९ प्रतिशतले वृद्धि भएको थियो ।
गन्तव्यका आधारमा भारत र चीनतर्फ भएको निर्यात क्रमशः ३७.५ प्रतिशत र ४.९ प्रतिशतले कमी आएको छ भने अन्य मुलुकतर्फको निर्यात ६.० प्रतिशतले वृद्धि भएको छ । वस्तुगत आधारमा जिंक सिट, अलैंची, पार्टिकल बोर्ड, ऊनी गलैँचा, चिया लगायतका वस्तुको निर्यात बढेको छ भने सोयाविन तेल, पाम तेल, पिना, लत्ताकपडा, सुन चाँदीका सामान तथा गरगहना लगायतका वस्तुको निर्यात घटेको छ ।
आठ महिनामा कुल वस्तु व्यापार घाटा १७.९ प्रतिशतले कमी आई ९५३ अर्ब ५९ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा यस्तो घाटा ३४.५ प्रतिशतले बढेको थियो । समीक्षा अवधिमा निर्यात–आयात अनुपात ९.९ प्रतिशत पुगेको छ ।
अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा यस्तो अनुपात ११.३ प्रतिशत रहेको थियो । समीक्षा अवधिमा भारतबाट परिवत्र्य विदेशी मुद्रा भुक्तानी गरी ८५ अर्ब १२ करोड रुपैयाँ बराबरको वस्तु आयात भएको छ । अघिल्लोवर्षको सोही अवधिमा यस्तो आयात १४७ अर्ब ३ करोड रुपैयाँ बराबरको भएको थियो ।