५ कात्तिक/अर्थ र व्यापार – विगत केही दिन यता परेको बेमौसमी वर्षा र बाडीका कारण मुलुकभरको धानखेतीमा गरि करिब ५ अर्ब रुपैयाँ बराबरको धानबाली क्षति भएको छ । कृृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयले गरेको प्रारम्भिक अध्ययन अनुसार अहिलेसम्म करित्र साढे ४ अर्ब रुपैयाँको धानबाली र ३२ करोड रुपैयाँ बढीको नगदेवालीमा क्षेति पुगेको हो ।
मन्त्रालयको अध्ययन अनुसार मन्त्रालयले देशभरबाट संकलन गरेको प्रारम्भिक तथ्यांक अनुसार १ लाख ६१ हजार २२३ मेट्रिक टन धानबारीमा क्षति पुग्दा ४ अर्ब ५१ करोड ४२ लाख २५ हजार रुपैयाँ कृषकले गुमाएका हुन् । गत ३१ असोजदेखि लगातार परेको बेमौसमी वर्षाले भित्राउने बेला भएको मंसिरे धानबालीमा क्षति पुराएको हो । मन्त्रालयले गत २ कात्तिकसम्मको क्षतिलाई आंकलन गर्दै यस्तो प्रारम्भिक अनुमान गरिएको जनाएको छ ।
लुम्बिनी प्रदेशमा धेरै क्षति
मन्त्रालयको अध्ययन अनुसार वर्षाका कारण अन्य प्रदेशको तुलनामा लुम्बिनी प्रदेशका जिल्लामा धेरै क्षति भएको छ । जसअनुसार बर्दिया जिल्लामा सबैभन्दा धेरै क्षेति पुगेको छ । बर्दियामा १० हजार हेक्टर क्षेत्रफलमा लगाइएको धानमा क्षति हुँदा एक अर्ब ३५ करोड ६१ लाख रुपैयाँ बराबरको नोक्सानी भएको छ ।
बर्दियापछि कपिलबस्तुमा ८ हजार हेक्टर क्षेत्रफलमा एक अर्ब १३ लाख ८० हजार, बाँकेमा ७ हजार हेक्टर क्षेत्रफलमा ७८ करोड ९२ लाख, प्युठानमा १२ करोड ४१ लाख र नवलपरासीमा ११ करोड ५६ लाख रुपैयाँ बराबरको धानबालीमा क्षति पुगेको छ ।
मन्त्रालयले काटिएको धानमा मात्र वर्षाले क्षति पुगेको भन्दै काटेको धानको मात्र क्षति विवरण संकलन गरेको हो ।
लुम्बिनीपछि प्रदेश १ र सुदूरपश्चिमको धानबालीमा वर्षाले बढी क्षति पुर्याएको छ । बिहीबारसम्म लुम्बिनी र सुदूरपश्चिम प्रदेशले मात्रै मन्त्रालयमा प्रारम्भिक तथ्यांक पठाएको जनाईएको छ । मन्त्रालयको तथ्यांक अनुसार निरन्तरको वर्षाका कारण पाल्पा, गुल्मी, अर्घाखार्ची, नवलपरासी, रुपन्देही, कपिलबस्तु, दाङ, बर्दिया, रुकुम पूर्व, प्युठान, रोल्पा लगायतका जिल्लामा लगाईएको धानबालीमा क्षति पुगेको छ । यस्तै, मन्त्रालयले राहत प्याकेज कार्यक्रम अन्तरगतका तरकारी तथा गहुँबालीमा समेत वर्षाले क्षति पुगेको जनाएको छ ।
जसअनुसार गहुँको उन्नत विउ वितरणमा २४ करोड ९४ लाख ८० हजार र मसुरोको उन्नत विउ वितरणमा ६ करोड ७८ लाख ८० हजार र तरकारी बिउ तथा हिउदे मकै अन्यको विउ वितरणमा ९५ लाख ४४ हजार रुपैयाँ क्षति पुगेको छ । उक्त राहत अन्तरगत ४२ हजार ७२७ हेक्टर क्षेत्रफलमा ३२ करोड ६९ लाख बढीको क्षति भएको हो ।