२० असार / अर्थ र व्यापार – इँटा उद्योगले प्रदूषण बढाउन थालेपछि उद्योगको मापदण्डमा कडाइ गर्ने तयारी गरिएको छ । इँटा उद्योगबाट मानव स्वास्थ्यमा पर्ने गम्भीर असरलाई न्यूनीकरण गर्न मापदण्डमा कडाइ गर्न लागिएको हो । इँटा उद्योगबाट निस्कने धुवाँधुलोबाट मानव स्वास्थ्यमा दीर्घकालीन रोग निम्तिने खतरा हुने भएकाले मापदण्डलाई विस्थापित गरी नयाँ मापदण्ड ल्याउने तयारी गरिएको हो ।

सरकारले १३ फागुन ०६४ मा इँटा उद्योगको मापदण्ड ल्याएको थियो । पुरानो मापदण्डबाट प्रदूषण घट्न नसकेपछि पुनः अर्को मापदण्ड ल्याउने तयारी भइरहेको छ । नयाँ मापदण्ड देशैभरका इँटा उद्योगलाई लागू हुने छ । 

प्रदूषण घटाउन उद्योग मन्त्रालयसहित स्वास्थ्य, सहरी विकास, श्रम तथा रोजगार, भौतिक पूर्वाधार छलफल गरेपछि अन्तिम रूपमा दिइने भएको छ । हाल देशभर ८ सयभन्दा बढी इँटा उद्योग छन् । काठमाडौँ उपत्यकामा मात्रै १ सय १० भन्दा धेरै उद्योग सञ्चालनमा छन् ।

काठमाडौँ उपत्यकामा इँटा उद्योगले मात्र ९ प्रतिशत प्रदूषण बढाउने गरेका छन् । इँटा उद्योगहरू पुरानो प्रविधिमा आधारित भएकाले धेरै प्रदूषण हुने गरेको हो । कार्ययोजनामा निर्माण सामग्रीबाट ४२ प्रतिशत, यातायत क्षेत्रबाट ३१ प्रतिशत र अन्य क्षेत्रबाट १८ प्रतिशत प्रदूषण हुने गरेको छ । तर, तत्काल ८० प्रतिशतभन्दा धेरै प्रदूषण नियन्त्रण गर्न सकिने खालको रहेको छ ।

चिम्नीमा पंखा भएका इँटा उद्योगले २ सय ५० मिलिग्राम प्रतिघनमिटर भन्दा कम धुवाँ फाल्नुपर्ने र चिम्नीको उचाइ कम्तीमा १७ मिटरभन्दा माथि हुनुपर्ने छ । चिम्नीमा पंखा नभएका इँटा उद्योगमा ५ सय मिलिग्राम प्रतिघनमिटरभन्दा कम धुवाँ फाल्नुपर्ने र चिम्नीको उचाइ ३० मिटरभन्दा धेरै हुनुपर्ने छ । 

भर्टिकल सफ्ट ब्रिक किल्न (भिएसबिके) चिम्नीमा २ सय ५० मिलिग्राम प्रतिघनमिटरभन्दा कम धुवाँ फाल्नुपर्ने र चिम्नीको उचाइ १५ मिटरभन्दा धेरै हुनुपर्नेछ । हाइब्रिड होफमान किल्न (एचएचके) चिम्नीमा २ सय मिलिग्राम प्रतिघनमिटरभन्दा कम धुवाँ फाल्नुपर्ने र चिम्नीको उचाइ धेरैमा ७ मिटरभन्दा धेरै हुनुपर्नेछ । टनेल किल्न चिम्नीले १ सय मिलिग्राम प्रतिघनमिटरभन्दा कम धुवाँ फाल्नुपर्नेछ भने, चिम्नीको उचाइ १० मिटरभन्दा धेरै हुनुपर्नेछ ।